İlk Yardım Temel İlkeleri
İlk Yardımın Öncelikleri (ABC)
1.A — Airway (Hava Yolu): Hava yolunu açık tut
2.B — Breathing (Solunum): Solunumu kontrol et
3.C — Circulation (Dolaşım): Kalp atışını/kanamaları kontrol et
Olay Yerinde İlk Adımlar
1.Güvenlik: Önce kendi güvenliğinizi sağlayın
2.112'yi arayın: Kaza yerini ve yaralı sayısını bildirin
3.Değerlendirme: Bilinç, solunum, nabız kontrolü
4.Müdahale: ABC sırasına göre ilk yardım
Bilinç Kontrolü
Yaralının omzuna hafifçe dokunun
"İyi misiniz?" diye sorun
Yanıt yoksa bilinci kapalı kabul edin
Solunum Kontrolü
Bak: Göğsün hareketine bak
Dinle: Ağız/burundan nefes sesini dinle
Hisset: Yanağınızla nefesi hissedin
10 saniye kontrol edin
Koma Pozisyonu
Bilinci kapalı ama soluyan yaralı için:
Yan yatırılır (sol taraf üste gelecek şekilde)
Baş hafif geriye eğilir (hava yolu açılır)
Üstteki bacak 90° bükülür
Kanamalar ve Yaralar
Kanama Türleri
| Tür | Renk | Akış | Tehlike |
|---|
| Atardamar | Parlak kırmızı | Fışkırır | Çok tehlikeli |
| Toplardamar | Koyu kırmızı | Sürekli akar | Tehlikeli |
| Kılcal damar | Kırmızı | Sızar | Az tehlikeli |
Dış Kanama Müdahalesi
1.Direkt baskı: Yara üzerine temiz bezle basın
2.Yükselt: Kanayan bölgeyi kalp seviyesinin üstüne kaldırın
3.Basınç noktası: Atardamar kanayan yerde, damarın kemiğe bastığı noktayı sıkın
4.Turnike: Son çare! Sadece kol/bacak kesilmelerinde
Turnike Kuralları
Yara ile gövde arasına, yaraya yakın bağlanır
Üzerine saat yazılır (bağlanma zamanı)
Kesinlikle gevşetilmez
Boyun, gövde ve başa uygulanmaz
İç Kanama Belirtileri
Soğuk ve nemli cilt
Hızlı ve zayıf nabız
Soluk yüz
Baş dönmesi, bayılma
Müdahale: 112 aranır, yaralı sırt üstü yatırılır, bacaklar yükseltilir (şok pozisyonu)
Kırıklar, Çıkıklar ve Burkulmalar
Kırık Belirtileri
Şiddetli ağrı
Şişlik ve morarma
Şekil bozukluğu
Hareket kısıtlılığı
Krepitasyon (çıtırtı sesi)
Kırık Müdahalesi
1.Kırık bölge hareket ettirilmez
2.Kırığın alt ve üst eklemini kapsayan atele sarılır
3.Atel sert malzemeden yapılır (tahta, karton, şemsiye)
4.Açık kırıkta yara önce kapatılır, sonra atel uygulanır
5.Kesinlikle yerine oturtulmaya çalışılmaz
Çıkık
Eklemin yerinden çıkmasıdır
Yerine oturtulmaya çalışılmaz
Atel ile sabitlenir
Soğuk uygulama yapılır
Burkulma
Bağların gerilmesi veya yırtılmasıdır
RICE yöntemi:
Rest (Dinlenme)
Ice (Buz uygulama)
Compression (Bandaj)
Elevation (Yükseltme)
Omurga Yaralanması Şüphesi
Yaralı kesinlikle hareket ettirilmez
Baş-boyun sabitlenir
112 beklenir
Sadece yangın, patlama gibi hayati tehlikede taşınır
Yanıklar ve Zehirlenmeler
Yanık Dereceleri
| Derece | Görünüm | Müdahale |
|---|
| 1. derece | Kızarıklık | Soğuk su (20 dk) |
| 2. derece | Su toplanması (bül) | Soğuk su, bül patlatılmaz |
| 3. derece | Doku yıkımı, beyaz/siyah | 112 aranır, steril örtü |
Yanık Müdahalesi
1.Yanık bölge akan soğuk su altına tutulur (15-20 dk)
2.Takılar ve kıyafetler yanığa yapışmadıysa çıkarılır
3.Steril veya temiz bezle örtülür
4.Kesinlikle: Buz uygulanmaz, yağ/diş macunu sürülmez, bül patlatılmaz
Kimyasal Yanık
Akan su ile en az 20 dakika yıkanır
Kıyafetler çıkarılır
Kuru kimyasallar önce fırçalanır, sonra yıkanır
Zehirlenme Belirtileri
Bulantı, kusma
Karın ağrısı
Bilinç bulanıklığı
Solunum güçlüğü
Zehirlenme Müdahalesi
114 Zehir Danışma hattı aranır
Yaralı kusturulmaz (asit/alkali ise 2 kez yakar)
Ağızdan zehir alındıysa: su veya süt içirilir
Gaz zehirlenmesinde: temiz havaya çıkarılır